Ostry ból gardła, któremu towarzyszą m.in. wysoka gorączka, wysięk na migdałkach podniebiennych i szybki rozwój choroby, wskazuje na anginę bakteryjną. Ten rodzaj schorzenia stanowi 30 proc. wszystkich stanów zapalnych gardła. Co najczęściej powoduje rozwój anginy bakteryjnej? Sprawdź!
Co najczęściej jest przyczyną anginy bakteryjnej?
Angina to ostre zapalenie migdałków podniebiennych [1]. Infekcja bakteryjna zwykle dopada dzieci, a jej przyczyną jest Streptococcus pyogenes (paciorkowiec β-hemolizujący grupy A – PBHA) [2]. W tym przypadku angina bakteryjna nazywana jest także ropną lub paciorkowcową [1].
Prawdopodobieństwo zachorowania na zapalenie paciorkowcowe gardła zwiększają [2]:
- wiek: od 5 do 15 lat;
- pora roku: częstsze zachorowania zimą lub wczesną wiosną;
- kontakt z chorym na anginę paciorkowcową lub nosicielem PBHA;
- upośledzenie odporności.
Jak rozpoznać anginę bakteryjną? Objawy zapalenia paciorkowcowego
Choroba o podłożu bakteryjnym wywołana przez paciorkowce ma zwykle nagły początek. Nie pojawiają się objawy kaszlu i kataru, ale za to chory odczuwa silny ból gardła oraz ból podczas połykania. Ma wysoką gorączkę (powyżej 38°C), cierpi na bóle głowy i czasami bóle brzucha, nudności i wymioty (częściej u dzieci) [2].
W badaniu przedmiotowym lekarz może zauważyć [1, 3]:
- żywoczerwoną lub krwistoczerwoną, obrzękniętą błonę śluzową gardła i migdałków podniebiennych;
- przekrwiony i obrzęknięty języczek podniebienny;
- wysięk na migdałkach podniebiennych;
- język początkowo obłożony, potem malinowy;
- czerwone plamki na podniebieniu;
- powiększenie i tkliwość węzłów chłonnych przednich szyi.
Co jeszcze może wywołać anginę bakteryjną?
U nastolatków i młodych dorosłych zapalenie bakteryjne gardła może wywołać również bakteria Arcanobacterium haemolyticum. Objawy tego zakażenia są podobne do tych, jakie daje angina bakteryjna spowodowana przez paciorkowce. Mogą również wystąpić zmiany na skórze i błonach śluzowych przypominające płonicę [2].
Natomiast u dorosłych często też dochodzi do zakażenia bakterią Fusobacterium necrophorum. Odpowiada ona za ostre zapalenie gardła o objawach podobnych do zakażenia PBHA, które trwa jednak dłużej i ma tendencję do nawrotów [2].
Warto zwrócić jeszcze uwagę na nietypową postać anginy bakteryjnej, która atakuje głównie młodych mężczyzn niedbających o higienę jamy ustnej. Jest to tzw. angina Plauta i Vincenta (współzakażenie krętkami). W tej chorobie występuje stan podgorączkowy, jednostronny ból gardła oraz zwykle jednostronny nalot i owrzodzenie górnego bieguna migdałka [2].
Jak diagnozuje się anginę bakteryjną?
Rozpoznanie bakteryjnego zapalenia gardła jest możliwe w gabinecie lekarskim. Lekarz bierze pod uwagę przede wszystkim zgłaszane przez pacjenta dolegliwości oraz wykonuje badanie przedmiotowe. Ocenia stan gardła i jamy ustnej oraz węzłów chłonnych na szyi [1].
Specjaliści często posługują się skalą punktową wg Centora/McIsaaca, która pozwala na podstawie objawów klinicznych ocenić prawdopodobieństwo etiologii paciorkowcowej zapalenia migdałków podniebiennych. Pod uwagę brane są takie parametry jak [1]:
- gorączka >38°C;
- brak kaszlu;
- powiększone węzły chłonne szyjne przednie;
- nalot włóknikowy i obrzęk migdałków;
- wiek poniżej 15 lat.
Przy każdym stwierdzonym objawie stawia się 1 punkt. Uzyskanie 4–5 punktów wskazuje na anginę bakteryjną, więc lekarz może przepisać antybiotyk [1].
Jak potwierdza się anginę bakteryjną? Badania
Jeżeli lekarz nie ma pewności co do diagnozy w badaniu przedmiotowym, może zlecić wykonanie dodatkowych badań. Podstawą rozpoznawania paciorkowcowego zapalenia gardła jest wymaz z gardła lub migdałków. Wynik dodatni potwierdzający zakażenie otrzymywany jest mniej więcej po 24 godzinach, a wykluczający infekcję bakteryjną po 48 godzinach [4].
Popularne są również tzw. szybkie testy na obecność antygenu PBHA wykonywane na bazie wymazu z gardła. Cechują się wysoką czułością i swoistością. Należy je stosować u pacjentów, którzy z dużym prawdopodobieństwem mają objawy zakażenia paciorkowcowego. Wynik można odczytać już po upływie 1–5 minut [4].
Prawidłowe rozpoznanie anginy bakteryjnej jest bardzo ważne, ponieważ nieleczona choroba może doprowadzić do powikłań ropnych lub gorączki reumatycznej (szczególnie u dzieci) [2].
Artykuł we współpracy z Chlorchinaldin
Bibliografia:
[1] Skotnicka B., Angina – objawy, przyczyny, leczenie, 2022 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/78438,angina-objawy-przyczyny-leczenie (dostęp: 10.01.2024)).
[2] Szenborn L. i in., Ostre zapalenie gardła i migdałków (angina), 2023 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.3.3. (dostęp: 10.01.2024)).
[3] Jach K., Wirusowe czy bakteryjne zapalenie gardła?, 2016 (witryna internetowa: https://podyplomie.pl/medical-tribune/23303,wirusowe-czy-bakteryjne-zapalenie-gardla (dostęp: 10.01.2024)).
[4] Dziekiewicz M., Radzikowski A., Angina paciorkowcowa – zasady diagnostyki i leczenia, Pediatr Med Rodz 2016, 12 (2), p. 141–149.
