Może się wydawać, że osoby cierpiące na tę przypadłość to ludzie bez uczuć, lecz prawda jest o wiele bardziej skomplikowana. Czym jest aleksytymia? Jak się objawia? Jakie są jej rodzaje?
Aleksytymia – co to?
Aleksytymia jest dość mało znanym zaburzeniem neurologicznym, które jednak jest szeroko rozpowszechnione w populacji — dotyka jednej na siedem osób. Termin ten pochodzi z języka greckiego i oznacza „brak słów dla emocji”. Można ją zdefiniować jako zaburzenie przetwarzania emocji, charakteryzujące się niezdolnością osoby badanej do wyrażania emocji, wynikającą z faktu, że osoby te nie są w stanie zidentyfikować własnych emocji.
Co powoduje aleksytymię?
Pierwsze naukowe próby opisania tego zaburzenia powstały na początku lat siedemdziesiątych XX wieku. Ostatnie badania wykazały nieprawidłowości w obszarze mózgu, który jest odpowiedzialny za łączenie emocji z obszarem, który je poznaje i przetwarza. Osoby z aleksytymią, zamiast wykazywać aktywność mózgu dostosowaną do intensywności emocjonalnej sytuacji, jak to ma miejsce normalnie, wykazują aktywność zbyt słabą lub przeciwnie — zbyt intensywną, co oznacza, że doświadczenie emocjonalne nie jest odpowiednio doceniane.
Aleksytymia – objawy
Aleksytymicy mają emocje, ale nie są świadomi fizjologicznych przejawów, które z nich wynikają lub nie rozumieją ich emocjonalnego znaczenia. Podobnie jak inni ludzie, reagują na bodźce emocjonalne (przyspieszony oddech, kołatanie serca itp.), ale interpretują je jako fizyczne objawy choroby, ponieważ nie są w stanie skojarzyć ich z objawami emocjonalnymi. Niektóre z charakterystycznych objawów fizycznych tego zaburzenia to zawroty i bóle głowy oraz bezsenność. Aleksytymików nie należy mylić z osobami nieśmiałymi i powściągliwymi, które mają trudności z wyrażaniem swoich emocji. Są też osoby, które nie wyrażają swoich uczuć w sposób regularny, czy to z powodu wychowania, kultury, czy też dlatego, że tak właśnie postrzegały je ich rodziny. W przeciwieństwie do osób z aleksytymią, te osoby wiedzą, co czują i potrafią to opisać.
Aleksytymicy mają wiele wspólnych cech:
- trudności w identyfikowaniu i wyrażaniu emocji i uczuć,
- nie cierpią z tego powodu, ponieważ nie są świadomi, że mają problem,
- mają skłonność do introwertyzmu, samotności i obojętności na wszystko wokół,
- nieprzekazywanie swoich uczuć niesie ze sobą wiele problemów i konfliktów w relacjach społecznych,
- są to osoby, które nie angażują się w rozmowy z innymi,
- są to również osoby bardzo poważne i mało ekspresyjne,
- brakuje im zdolności twórczych i kreatywności,
- nie podejmują osobistych decyzji związanych z uczuciami, więc kierują się praktycznymi przesłankami swoich decyzji.
Rodzaje aleksytymii
Istnieją dwa rodzaje aleksytymii:
1. Pierwotne — gdy przyczyną są nieprawidłowości neurologiczne lub predyspozycje genetyczne.
2. Wtórna, która jest spowodowana traumatycznymi przeżyciami, zwykle w dzieciństwie lub długotrwałą sytuacją stresową. W takich przypadkach bolesne emocje są eliminowane jako narzędzie obrony i zaprzeczania traumie.
Aleksytymia w związku
Związek aleksytymiczny może być wyczerpujący. Warto zwrócić uwagę na to, że partner aleksytymiczny jest w stanie się zakochać, jednak nie wie, jak kochać i to okazywać. W związku z tym tworzone przez niego relacje mogą być chłodne i pełne emocjonalnej pustki. Ciężko im wyrażać emocje zarówno poprzez słowa jak i poprzez mowę ciała. Będąc w związku z aleksytymikiem trzeba mieć dużo cierpliwości i zrozumienia, ponieważ jest to związek z osobą, która nie wie jak interpretować emocje swoje i innych. Należy być gotowym na to, że możemy spotkać się z wieloma problemami na poziomie emocjonalnym. Trzeba dodać, że niestety o tej przypadłości niewiele się mówi, dlatego często aleksytymia pozostaje niezdiagnozowana.
